Գործարանի տնօրեն
Գործարանը հիմնադրվել է 1964–1965 թվականներին։ Այն դարձավ Չարենցավանի (այն ժամանակ՝ Լուսավան) հիմնական արդյունաբերական ձեռնարկություններից մեկը՝ հաստոցաշինական գործարանի և «Ցենտրոլիտ» ձուլարանի հետ միասին։
Ձեռնարկությունը մասնագիտացված էր մետաղահատ գործիքների լայն տեսականու արտադրության մեջ։ Այդ տարիներին գործարանը հագեցած էր ժամանակակից սարքավորումներով՝ աշխարհի առաջատար ընկերություններից, ինչպիսիք են HECKERT, Reform, Carl Zeiss և Klingelnberg։
1970–1980-ական թվականներին Չարենցավանը համարվում էր «գործարանների քաղաք»։ Քաղաքի խոշոր ձեռնարկություններում (Գործիքաշինական, Հաստոցաշինական և «Ցենտրոլիտ») աշխատում էր յուրաքանչյուրում 1000-ից մինչև 3000 մարդ։
1980-ականների վերջին քաղաքի բնակչությունը հասավ առավելագույն՝ շուրջ 33 000 մարդու։ Քանի որ արդյունաբերական գոտին զբաղեցնում էր քաղաքի տարածքի մինչև 70%-ը, և քաղաքը կառուցվել էր հենց գործարանների աշխատողների համար, չափահաս բնակչության մեծամասնությունը զբաղված էր արտադրության ոլորտում։
Օրինակ՝ հարևան Հաստոցաշինական գործարանում ծաղկման տարիներին աշխատում էր ավելի քան 1000 մարդ։ Իսկ Գործիքաշինական գործարանը, լինելով բարձր տեխնոլոգիական և աշխատելով ամբողջ Խորհրդային Միության համար, ուներ 2100–2400 աշխատակից։
Խորհրդային տարիներին Չարենցավանի գործիքաշինական գործարանի լայնածավալ կառուցվածքը չէր սահմանափակվում միայն գլխավոր ձեռնարկությամբ։ Արտադրական հզորությունների ընդլայնման և աշխատակիցների սոցիալական կարիքների ապահովման նպատակով ստեղծվել էր մասնաճյուղերի և հանգստի կենտրոնների զարգացած ցանց։
Խորհրդային շրջանում Հայաստանի գործիքաշինական և հաստոցաշինական համակարգի կազմում գործում էին տարածաշրջանային ստորաբաժանումներ։ Չարենցավանի գործիքաշինական գործարանն ուներ երկու խոշոր մասնաճյուղ.
Կուրթան գյուղի մասնաճյուղ (Լոռու մարզ) — ստեղծվել էր հյուսիսային շրջանների բնակիչներին աշխատատեղերով ապահովելու նպատակով։
Երանոս գյուղի մասնաճյուղ (Գեղարքունիքի մարզ) — գործում էր որպես գործարանի լրացուցիչ արտադրական բազա՝ մասնագիտանալով նեղ մասնագիտական պատվերների կատարման և գործիքների առանձին բաղադրիչների հավաքման մեջ։
Ինչպես ԽՍՀՄ-ի առաջատար ձեռնարկությունների մեծ մասը, գործարանն ուներ սեփական առողջարանային և հանգստի ենթակառուցվածքները՝ աշխատակիցների և նրանց երեխաների համար։
Գործարանը մինչ օրս պահպանել է իր հիմնական հանգստի օբյեկտները.
«Լուսաբաց» լեռնային ճամբար և հանգստյան տուն — գտնվում է Կոտայքի մարզի գեղատեսիլ և էկոլոգիապես մաքուր Անկավան գյուղում։ Խորհրդային տարիներին այստեղ հանգստացել են գործարանի աշխատակիցների բազմաթիվ ընտանիքներ։
Ներկայիս կարգավիճակ․ «Լուսաբաց» ճամբարը շարունակում է ակտիվորեն գործել։ Այսօր այն ընդունում է ոչ միայն գործարանի խմբեր, այլև իրականացնում է կարևոր սոցիալական առաքելություն՝ հյուրընկալելով մանկական ճամբարներ, լեզվական դպրոցներ և հանրապետական ամառային ծրագրեր։
1994 թվականին սեփականաշնորհման գործընթացի ընթացքում գործարանը վերակազմավորվեց Բաց բաժնետիրական ընկերության (ԲԲԸ)։
ԽՍՀՄ փլուզումից և 1990-ականների տնտեսական ճգնաժամից հետո քաղաքի արդյունաբերությունը զգալի անկում ապրեց, բազմաթիվ գործարաններ փակվեցին, սակայն Չարենցավանի գործիքաշինական գործարանը միայն կրճատեց իր արտադրական հզորությունները և շարունակեց գործունեությունը։
Այսօր գործարանը գործում է «Չարենցավանի գործիքաշինական գործարան» ԲԲԸ անվանմամբ և իրեն ներկայացնում է որպես տարածաշրջանում մետաղահատ գործիքների միակ արտադրող։
Պատմականորեն և մինչ օրս գործարանը զբաղվում է հետևյալ արտադրությամբ.
Բարձր ճշգրտության մետաղահատ գործիքներ՝ ձգաձողեր (պրոտյաժկաներ), ատամնահատ և արագահատ գործիքներ։
Մեքենաների, մեխանիզմների և գյուղատնտեսական տեխնիկայի պահեստամասեր։
Խոշոր չափերի դետալների մշակման և նոր տեխնոլոգիաների մշակման աշխատանքներ։
Գործարանը արտադրում է ոչ միայն ստանդարտ գործիքներ, այլև բարդ տեխնիկական արտադրանք.
Ատամնահատ գործիքներ, փոխանցման անիվներ և ատամնանիվներ։
Երկաթուղային սարքավորումներ, շարժակազմի հանգույցներ և պահեստամասեր։
Լեռնահանքային և ճանապարհաշինական տեխնիկայի լիսեռներ և հատուկ համալրիչներ։
Ոսկերչական ոլորտի գործիքներ և սարքավորումներ։
Խորհրդային տարիներին գործարանը հանդիսանում էր քաղաքի խոշորագույն ձեռնարկություններից մեկը։ Հաստոցաշինական գործարանի հետ միասին այն ձևավորում էր Հայկական ԽՍՀ-ի մեքենաշինական արդյունաբերության առանցքը, որի բաժին էր ընկնում Չարենցավանի արդյունաբերական արտադրանքի մոտ 67%-ը։
1970-ական թվականներին գործարանը գործում էր որպես խոշոր գործիքաշինական արտադրական միավորման մաս, ինչը հնարավորություն էր տալիս կենտրոնացված կարգով գործիքներով ապահովել Խորհրդային Միության բազմաթիվ ձեռնարկություններ։
Չնայած արդյունաբերական գոտու ընդհանուր անկմանը, գործարանը պահպանել է իր արտադրությունը և շարունակում է գործել որպես «Չարենցավանի գործիքաշինական գործարան» ԲԲԸ (հայտնի նաև որպես Charentsavan Precision Tool-Making Plant)։
2024–2026 թվականների տվյալներով գործարանի աշխատակիցների թիվը գնահատվում է 110–250 մարդ։
Գործարանը գտնվում է Չարենցավանի հիմնական արդյունաբերական գոտում՝ Մելտոնյան փողոց 1 հասցեում։ Այդ գոտին զբաղեցնում է քաղաքի տարածքի մոտ 70%-ը։
Գործարանի հարևանությամբ տեղակայված են նաև կարևոր արդյունաբերական ձեռնարկություններ, ինչպիսիք են «Ցենտրոլիտ» ձուլարանը և «ԱՍԿԵ Գրուպ» գործարանը (նախկին «Ավտոլիտ»), որը ներկայումս զբաղվում է մետաղական ջարդոնի վերամշակմամբ և ամրանների արտադրությամբ։